google49af60cd339fc5fd.html

Je mag geen plagiaat plegen. Je kopieert niet zomaar iets van internet. Tot zover is het auteursrecht voor de meeste schrijvers wel duidelijk. Maar wil je je netjes aan de wet houden, dan zit je misschien toch nog met vragen. Waar ligt de grens tussen wat wel en niet mag? Hoeveel mag je citeren uit het werk van een ander? Levert het problemen op als je een tabel of model overneemt? Wat doe je als je niet alle bronnen weet te achterhalen? We staken ons licht op bij Sander Verbeek, specialist intellectueel eigendom bij het Amsterdamse advocatenkantoor Good Law B.V. Het resultaat: vijftien antwoorden om jou als (zakelijke) non-fictieschrijver verder te helpen.

Auteursrecht - wat mag

In deze blog (deel 3 in een serie van 3) krijg je antwoord op vraag 11 tot en met 15.

Geen exacte wetenschap

Voordat we de vragen en antwoorden presenteren, eerst een kanttekening. De auteurswet is multi-interpretabel, wat betekent dat dezelfde feiten een compleet andere uitspraak kunnen opleveren. “Dat maakt het lastig”, stelt Verbeek. Uit zijn eigen ervaringen met het auteursrecht weet hij: de wet is geen exacte wetenschap, geen kwestie van ‘één plus één is twee’. Zijn er problemen of kom je er niet uit met de tegenpartij, dan is een gang naar de rechter een optie. Gelukkig valt het aantal procedures rond auteursrecht mee. Verbeek: “Discussies over boeken en citaten zijn er wel, maar niet zozeer bij de rechter. Dat is kostbaar en vaak (financieel) de moeite niet waard.”

Met de volgende vijftien vragen en antwoorden hopen we wat meer duidelijkheid te scheppen voor de (zakelijke) non-fictieschrijver.

In dit derde deel van deze blog:

  1. Is een opsomming auteursrechtelijk beschermd?
  2. Mag ik in de titel van mijn boek de theorie van een ander verwerken?
  3. Kan ik mijn boektitel auteursrechtelijk beschermen?
  4. Ik ben bang dat een uitgever aan de haal gaat met mijn tekst.
  5. Hoe voorkom ik dat ik een claim aan mijn broek krijg?

 

In deel 1 en deel 2 kwamen deze vragen aan bod:

  1. Wat zijn de algemene regels rond citeren?
  2. Hoeveel tekst mag ik citeren uit het werk van een ander?
  3. Mag ik foto’s of andere afbeeldingen overnemen?
  4. Ik wil de theorie uit een (wetenschappelijk) artikel gebruiken in mijn boek. Mag dat?
  5. Auteur X presenteert zijn theorie aan de hand van vijf vragen. Ik wil zijn theorie in mijn boek beschrijven. Neem ik de vragen letterlijk over, of juist niet?
  6. Ik heb mijn best gedaan om alles rondom het auteursrecht goed te regelen. Toch ben ik niet 100% zeker van mijn zaak. Wat nu?
  7. In mijn boek presenteer ik een stappenmethode. Elke stap is gebaseerd op het gedachtegoed van één specifieke wetenschapper. Is dat oké?
  8. Ik wil een bundel samenstellen met als thema ‘vijftig wetenschappers over onderwerp X’, zonder daar echt een eigen visie aan te koppelen. Mag dat?
  9. Mag ik een model van iemand anders overnemen?
  10. Waar in het boek vermeld ik het best de bronnen? In de tekst zelf, in de literatuurlijst of nog ergens anders?

 

Maar hierna dus een antwoord op vraag 11 tot en met 15. Daarmee is ons auteursrecht-blogverhaal compleet. Doe er je voordeel mee.

11. Is een opsomming auteursrechtelijk beschermd?

Of voor een opsomming auteursrecht geldt, hangt af van hoe origineel die is. Vind je een interessante lijst met tien oorzaken van ziekteverzuim en wil je die graag zonder bron in je boek noemen? Dat kan, zolang je de informatie ook via andere bronnen had kunnen achterhalen en eigen woorden gebruikt. Bij voorkeur zet je de delen van de opsomming in een volgorde die afwijkt van het origineel. Heeft de lijst die je vond een echt oorspronkelijk karakter en getuigt die van grote creativiteit? Vermeld dan zeker de bron.

Wat mag wel?

  • Een bestaande opsomming in eigen woorden weergeven, mits je de informatie ook uit andere bronnen had kunnen halen.

Wat mag niet?

  • De creatieve uitwerking van een ander kopiëren.

 

12. Mag ik in de titel van mijn boek de theorie van een ander verwerken?

Als de titel (of ondertitel) beschrijft wat het boek doet, dan is dat qua auteursrecht in principe oké. Denk aan Een nieuwe kijk op de evolutietheorie van Darwin of De piramide van Maslow toegepast op de kinderopvang. Problemen kunnen wel ontstaan als je een boektitel gebruikt die als zelfstandig auteursrechtelijk beschermd werk wordt gezien of als merk is geregistreerd. In dit laatste geval krijg je een heel andere discussie. Je mag in de Benelux namelijk niet zomaar aanhaken bij en profiteren van de merkbekendheid van anderen.

Wat mag wel?

  • De theorie van een ander functioneel gebruiken in je boektitel.

Wat mag niet?

  • Een titel die als merk is geregistreerd gebruiken voor eigen gewin.
  • Een titel overnemen die zo origineel is dat het om een zelfstandig auteursrechtelijk beschermd werk gaat.

 

Heb je andere juridische vragen rond het schrijven, uitgeven of promoten van je boek? Voor slechts € 75 (ex btw) koppelen we je aan een juridisch expert, aan wie je een uur lang al je vragen kunt stellen.

13. Kan ik mijn boektitel auteursrechtelijk beschermen?

Auteursrecht ontstaat automatisch bij het creëren van een oorspronkelijk werk. Dus heb je een echt originele boektitel gekozen, dan is die op zichzelf al auteursrechtelijk beschermd. Waar je dan wel op moet letten, is dat je kunt aantonen dat je deze op datum X hebt bedacht. Dat kan met een eenvoudige mail of bijvoorbeeld door jezelf een aangetekende brief te sturen en die vervolgens niet open te maken. Daarnaast kun je overwegen de titel als merk te registreren. Hiermee sta je wat sterker als iemand je boektitel overneemt, maar het geeft geen garanties. Er kan bijvoorbeeld discussie ontstaan of het merkrecht überhaupt van toepassing is in jouw situatie.

Overigens zijn er maar weinig zinnen die zo origineel en uniek zijn, of zo’n persoonlijk stempel dragen dat ze echt een zelfstandig auteursrechtelijk beschermd werk zijn. Jammer misschien als je je eigen werk wilt beschermen, maar wel zo prettig als je een boektitel hebt bedacht die veel lijkt op (of zelfs helemaal hetzelfde is als) de titel van een al bestaand boek.

Wat kan wel?

  • Je boektitel als merk registreren (en hopen dat dit enige bescherming biedt).

Wat kan niet?

  • Een heel algemene zin als boektitel gebruiken en dan het auteursrecht claimen.

 

14. Ik ben bang dat een uitgever aan de haal gaat met mijn tekst.

Zolang je goed kunt aantonen dat jij op datum X tekst Y aan de uitgever hebt gezonden, is ieder gebruik van deze tekst door de uitgever zonder toestemming van jou, in strijd met het auteursrecht. Daarnaast kun je met de uitgever (vooraf) contractueel afspreken dat het gebruik van je teksten (werk) alleen is toegestaan met medeweten en na toestemming van jou als schrijver van het werk. Gaat de uitgever toch nog aan de haal met je tekst – iets wat wij in de praktijk nog niet hebben meegemaakt – dan kan met een beroep op bovenstaande verder gebruik worden verboden.

Wat doe je wel?

  • Zorgen dat je kunt aantonen dat jij op datum X tekst Y aan de uitgever hebt verzonden.

Wat doe je niet?

  • Je al te veel zorgen maken over misbruik. Dit komt in de praktijk niet vaak voor.

 

15. Hoe voorkom ik dat ik een claim aan mijn broek krijg?

Auteursrecht-gerelateerde claims komen niet vaak voor. Simpelweg omdat de kosten van een procesgang zelden opwegen tegen de winst die te behalen is. Volg je de adviezen in deze blog op, dan ben je al een heel eind in het voorkomen van gedoe. Verder is het verstandig om vanaf de eerste minuut dat je iets op ‘papier’ zet, te zorgen dat je kunt terughalen waar je de informatie vandaan hebt. Houd een digitaal dagboek bij met versies en varianten. Krijg je onverhoopt toch ooit een claim aan je broek, dan help je je advocaat enorm met zo’n trackrecord.

Wat doe je wel?

  • Een overzicht bijhouden van bronnen en tekstversies.

Wat doe je niet?

  • Plagiaat plegen.

 

 Voorkomen is beter dan genezen

 Tot zover de antwoorden op vraag 11 tot en met 15 in deze blogserie over het auteursrecht. Graag sluiten we af met een tip van Verbeek: “Schakel die advocaat niet pas in als je problemen hebt, maar juist preventief. Je zaakjes goed regelen voorkomt een hoop gedoe.” Aan dit laatste draagt deze blog hopelijk alvast bij.

 

Door: Janneke Sinot

 

Over Sander Verbeek

Auteursrecht - Sander VerbeekSander Verbeek is advocaat en partner bij Good Law B.V. in Ouderkerk aan de Amstel. Dit advocatenkantoor is gespecialiseerd in intellectueel eigendomsrecht (ook over de grens). Denk hierbij onder andere aan auteursrecht, merken- en modellenrecht, reclamerecht en ICT-recht. Heb je een ingewikkelde samenwerking met een uitgeverij op het oog? Neem dan gerust contact met hem op. Voorkomen is altijd beter dan genezen.

 

 

 

 

Heb je andere juridische vragen rond het schrijven, uitgeven of promoten van je boek? Voor slechts € 75 (ex btw) koppelen we je aan een juridisch expert, aan wie je een uur lang al je vragen kunt stellen.

Disclaimer:

De vragen en antwoorden in deze blog zijn bedoeld als algemene richtlijn voor hoe eventueel te handelen in bepaalde situaties. De antwoorden zijn algemeen bedoeld en niet om in concrete situaties toe te passen. Aangezien er in ieder individueel geval sprake is van andere feiten en omstandigheden, die de uitkomst van een discussie kunnen beïnvloeden, is het altijd raadzaam om een advocaat te raadplegen voordat je iemand antwoordt of een reactie geeft. De auteurswet is, zoals Verbeek al aangaf, multi-interpretabel en geen exacte wetenschap. Het is geen kwestie van ‘één plus één is twee’.

 

Lees ook:
Het auteursrecht – bescherming voor de schrijver
Auteursrecht – Wat mag wel, wat mag niet? (deel 1)
Auteursrecht – Wat mag wel, wat mag niet? (deel 2)
www.auteursrecht.nl