google49af60cd339fc5fd.html

gereedschap Stijltip – Schrijf beeldend en concreetHeb je hem al gelezen? Onze blog met tips voor een lekker leesbaar boek? Je vindt er tien handigheidjes uit de gereedschapskist van de tekstschrijver. Wie ze toepast, bewijst de lezer een grote dienst. Want door deze vrij eenvoudige ingrepen leest je tekst veel lekkerder weg. Tijd om tip 7 – schrijf beeldend en concreet – wat verder toe te lichten.

 

Voorkom vaagheid

Vage verhalen boeien niet. Kan een lezer zich geen voorstelling maken van wat jij schrijft, dan is de kans groot dat hij de laatste pagina van je boek niet haalt. Vandaar het advies: schrijf concreet.

Laten we het voorbeeld uit de zojuist genoemde blog erbij nemen:

  • Schrijf niet:

    a. Een klant van mij heeft een belangrijke functie bij een middelgroot bedrijf in de financiële sector. ’s Avonds beoefent hij zijn hobby.

    Maar voeg bijvoorbeeld een kader toe waarin je de case concretiseert en begin met:

    b. John (38) is financieel directeur bij de Rabobank. ’s Avonds slaat hij graag een balletje op de tennisbaan.De lezer kan zich zo veel makkelijker in de situatie verplaatsen en voelt zich veel meer betrokken bij John.

    Zo komt je boodschap beter over.

Proef je het verschil? Concrete teksten lezen niet alleen prettiger, mensen blijken ze ook nog beter te onthouden.

 

Concretiseringstechnieken

Er zijn allerhande technieken om je boek concreter te maken. We noemen er vijf:

  1. Wees specifiek
  2. Geef voorbeelden
  3. Bewijs je beweringen met cijfers
  4. Vervang ‘men’ door een minder abstract woord
  5. Laat veelzeggende details zien

 

  • Ad 1 – Wees specifiek

    Waar maak je in je hoofd het makkelijkst een voorstelling van: een ‘auto’ of een ‘Volkswagenbusje’? Van ‘een hobby beoefenen’ of van ‘een balletje slaan op de tennisbaan’? Van een ‘lastig persoon’ of van ‘een puber die wild om zich heen slaat’? De tweede variant is steeds het meest concreet en verdient dus de voorkeur.

    Wil je deze concretiseringstechniek oefenen? Ondervraag jezelf dan alsof je een rechercheur bent. Zo iemand neemt geen genoegen met ‘ergens’ als antwoord op de vraag: ‘Waar was je die avond?’ En dus vraagt hij door. Zo komt hij er misschien achter dat de verdachte de hele avond roulette heeft gespeeld in een Brussels casino. En de naam van dat casino weet hij ook. Ga zo ook te werk bij vage of te algemene termen in je boek. ‘Hout’ wordt dan ‘acacia’, of misschien zelfs ‘robinia, dat onder invloed van zonlicht een mooie, grijze kleur krijgt’.

    En wat vind je van het verschil tussen deze twee varianten:

    a. Ze was smaakvol gekleed.
    b. Ze droeg een lange jurk van wit satijn, bezet met glinsterende diamanten.

 

  • Ad 2 – Geef voorbeelden

    Waarschijnlijk heb je het zelf al gemerkt bij het lezen van deze blog: voorbeelden vergroten het begrip van de tekst. Ook op zinsniveau kunnen voorbeelden je tekst concretiseren. Kijk maar:

    a. De chef-kok kookt graag met exotische ingrediënten.
    b. De chef-kok kookt graag met exotische ingrediënten, zoals soja en dashi (een bouillon met tonijnvlokken).

    In het tweede geval is het heel wat duidelijker wat je in dit restaurant zoal op je bord kunt verwachten.

 

  • Ad 3 – Staaf je beweringen met cijfers

    Ook cijfers maken je tekst concreet. Ze vertellen de lezer heel wat meer dan vage aanduidingen doen. Een paar voorbeelden:

    a. De laatste tijd gingen heel wat bedrijven failliet.
    b. In 2012 zijn in Nederland 7400 bedrijven failliet verklaard.

    a. Het is niet duur om een jaarabonnement af te sluiten.
    b. Een jaarabonnement kost je maar 30 euro. Dat is nog geen dubbeltje per dag.

    NB – Overdrijf dit niet. Staan er in je boek te veel cijfers dicht op elkaar, dan creëer je een averechts effect: de leesbaarheid wordt minder.

 

  • Ad 4 – Vervang ‘men’ door een minder abstract woord

    ‘Men’ is een vaag woord waarvoor altijd een beter alternatief is. Het hoeft in geen enkel manuscript te blijven staan. Schrappen dus!

    a. Men klaagt te veel tegenwoordig. Zo maakt men verpleegkundigen het leven zuur.
    b. Patiënten klagen te veel tegenwoordig. Zo maken ze verpleegkundigen het leven zuur.

    Combineer je dit met voorbeelden (zie tip 2), dan wordt het nog aantrekkelijker.

    c. Patiënten klagen te veel tegenwoordig. ‘De medicijnen zijn te duur.’ ‘Het ziekenhuiseten is niet lekker.’ Zo maken ze verpleegkundigen het leven zuur.

    NB – Strikt genomen is dit geen aparte concretiseringstechniek. Het is een verdere invulling van punt 1: wees specifiek. Ik noem het apart omdat het zo’n veelvoorkomend euvel is – en zo makkelijk te verhelpen.

 

  • Ad 5 – Laat veelzeggende details zien

    “Goed schrijven is goed kijken”, schrijven Peter Burger en Jaap de Jong in hun Handboek Stijl. “Iedereen kan de hitte voelen in een café in Caïro en zien hoe langzaam de ventilator draait; alleen de schrijver ziet dat de wieken zo traag draaien dat de vliegen erop kunnen blijven zitten. Goedgekozen details bevestigen de authenticiteit van de beschrijving en de autoriteit van de auteur.”

    En zo is het!

Door: Janneke Sinot

Volg ons op logo instagram